Energieprijs vandaag

Hoe ontstaat de stroomprijs op de beurs?

De beursprijs van stroom wordt elke dag opnieuw bepaald in een veiling. De duurste centrale die nog nodig is om aan de vraag te voldoen, bepaalt de prijs voor iedereen. Daarom is stroom goedkoop als het hard waait en de zon schijnt, en duur op windstille winteravonden.

De day-ahead-veiling

Het grootste deel van de stroom voor de korte termijn wordt in Europa een dag van tevoren geveild, in de zogeheten day-ahead-veiling. Uiterlijk om 12 uur 's middags leveren producenten, handelaren en energieleveranciers hun biedingen in voor elk tijdvak van de volgende dag: wie verkoopt, noemt een hoeveelheid en een minimumprijs, wie koopt een hoeveelheid en een maximumprijs. Eén gezamenlijk rekenmodel voor bijna heel Europa bepaalt daaruit de prijzen. Rond 13 uur zijn ze bekend; vanaf dat moment staan op deze site de stroomprijzen van morgen.

Sinds 1 oktober 2025 wordt er per kwartier gehandeld, daarvoor per uur. Wij tonen uurgemiddelden. Voor een huishouden met een dynamisch contract maakt dat weinig uit, omdat de kwartieren binnen een uur meestal dicht bij elkaar liggen.

De merit order: de duurste centrale bepaalt de prijs

De verkoopbiedingen worden gesorteerd van goedkoop naar duur. Vooraan staan wind- en zonneparken: die hebben bijna geen kosten per kWh, want wind en zon zijn gratis. Daarna komen kerncentrales, biomassa, kolen en ten slotte gascentrales, waarvan de stroom door brandstof- en CO₂-kosten het duurst is. Die volgorde heet de merit order.

De veiling neemt biedingen van goedkoop naar duur, tot de vraag is gedekt. Het laatste bod dat nog nodig is, bepaalt de prijs, en alle aanbieders die meedoen krijgen die prijs. Waait het hard, dan is de vraag vaak al gedekt voordat de eerste gascentrale aan de beurt is, en zakt de prijs. Ontbreken wind en zon, dan moet de veiling tot de dure gascentrales doorlopen.

Waarom de gasprijs zo zwaar weegt

Nederland wekt nog altijd veel stroom op met gas. In veel uren is een gascentrale de laatste centrale die nodig is, en dan volgt de stroomprijs vrijwel direct de gasprijs en de prijs van CO₂-rechten. Dat verklaart waarom de stroomprijs in 2022 zo hard steeg: de gasprijs was vele malen hoger dan normaal, en daarmee ook de stroomprijs in alle uren waarin gas de doorslag gaf.

Het verloop van een gewone dag

  • 's Nachts wordt weinig verbruikt. De prijs ligt meestal onder het daggemiddelde.
  • 's Ochtends tussen 7 en 9 uur stijgt het verbruik voordat de zon veel levert. Er is een kleine piek.
  • Rond het middaguur drukt zonnestroom de prijs, in voorjaar en zomer vaak tot onder nul.
  • 's Avonds tussen 18 en 21 uur valt de zonnestroom weg, terwijl koken, verlichting en televisie het verbruik opdrijven. Dat zijn bijna altijd de duurste uren.

Hoe sterk dat patroon de afgelopen twaalf maanden was, zie je op Stroomprijs per uur.

Negatieve prijzen

Soms bieden producenten stroom aan voor een negatieve prijs: ze betalen om hun stroom kwijt te raken. Dat gebeurt op zonnige, winderige dagen met weinig verbruik, vooral in het weekend en op feestdagen. Veel zonne- en windparken krijgen subsidie per geproduceerde kWh, en sommige centrales kunnen niet snel genoeg terugschakelen. Meer daarover op Negatieve stroomprijzen.

Biedzones: Nederland, België en de buren

Nederland is één biedzone met één prijs, net als België. Duitsland en Luxemburg vormen samen een zone. Tussen de zones stroomt elektriciteit via verbindingen met een beperkte capaciteit. Zitten die vol, dan lopen de prijzen uiteen. Een vergelijking zie je op Stroomprijs in Europa en Stroomprijs België.

Wat de beursprijs betekent voor jouw rekening

Met een vast of variabel contract koopt je leverancier de stroom maanden of jaren van tevoren in. Losse dure of goedkope uren merk je dan niet. Met een dynamisch contract betaal je de beursprijs van elk uur, plus energiebelasting, een inkoopvergoeding en btw. De beursprijs is dus maar een deel van wat je per kWh betaalt. Hoe de rest van je rekening is opgebouwd, lees je in Je energierekening uitgelegd.

Veelgestelde vragen

Wie bepaalt de stroomprijs op de beurs?

Niemand stelt hem vast. Hij volgt elke dag uit vraag en aanbod in de day-ahead-veiling. De duurste centrale die nog nodig is, bepaalt de prijs voor iedereen.

Hoe laat zijn de stroomprijzen van morgen bekend?

De biedingen moeten om 12 uur binnen zijn, de uitkomst is rond 13 uur bekend.

Waarom is stroom 's avonds het duurst?

's Avonds valt de zonnestroom weg terwijl het verbruik hoog is. Dan zijn duurdere centrales nodig, meestal gascentrales.

Verder lezen